మానసిక ఆరోగ్యానికి మందులే కాదు.. మనసు విప్పి చెప్పే అవకాశం కావాలి!

రాజనీతి | ఆరోగ్యం – జెనీవా | అక్టోబర్‌ 10, 2026

మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలతో బాధపడుతున్న వ్యక్తుల మాటలను కేవలం వినడమే కాకుండా, వారి అనుభవాలను ఆరోగ్య విధానాల రూపకల్పనలో భాగం చేయాలని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ (డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ) పిలుపునిచ్చింది. అక్టోబర్‌ 10న ప్రపంచవ్యాప్తంగా నిర్వహించే మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం సందర్భంగా ఈ ఏడాది ప్రత్యేక సందేశాన్ని విడుదల చేసింది. మానసిక సమస్యలను ప్రత్యక్షంగా ఎదుర్కొన్న వ్యక్తులకు చికిత్స, సంరక్షణ వ్యవస్థల్లో ఎదురయ్యే ఇబ్బందులపై ప్రత్యేక అవగాహన ఉంటుందని, వారి సూచనలను పరిగణనలోకి తీసుకుంటే మరింత మెరుగైన సేవలను అందించవచ్చని స్పష్టం చేసింది.

ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం సందర్భంగా డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ కీలక పిలుపు.. బాధితుల అనుభవాలకూ నిర్ణయాల్లో ప్రాధాన్యం ఇవ్వాలి | మానసిక ఆసుపత్రులకే పరిమితం కాకుండా సమాజంలోనే చికిత్స, సహాయక సేవలు అందించాలని సూచన

ఈ ఏడాది ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవాన్ని ‘అనుభవాలకు గుర్తింపు.. నిజమైన గొంతులకు ప్రాధాన్యం.. వాస్తవ మార్పునకు నాంది’ అనే ఇతివృత్తంతో నిర్వహిస్తున్నారు. మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొన్నవారి అనుభవాలు కూడా ఒక రకమైన నిపుణుల జ్ఞానమేనని డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ పేర్కొంది. వైద్యులు, పరిశోధకులు, విధాన నిర్ణేతలతో పాటు చికిత్స పొందిన వ్యక్తుల అభిప్రాయాలకు సమాన ప్రాధాన్యం కల్పించాలని సూచించింది. బాధితులు తమ అనుభవాలను వెల్లడించే అవకాశాన్ని కల్పించడమే కాకుండా, సేవల రూపకల్పన నుంచి వాటి అమలు, సమీక్ష వరకు భాగస్వాములను చేయాలని కోరింది.

ప్రపంచవ్యాప్తంగా మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలపై అవగాహన పెరుగుతున్నప్పటికీ, వాటితో జీవిస్తున్న వ్యక్తుల పట్ల వివక్ష, అపోహలు ఇంకా కొనసాగుతున్నాయని సంస్థ ఆందోళన వ్యక్తం చేసింది. చాలా సందర్భాల్లో బాధితుల అనుభవాలను తెలుసుకుంటున్నప్పటికీ వారి జీవితాలను ప్రభావితం చేసే నిర్ణయాల్లో వారికి తగిన ప్రాతినిధ్యం లభించడం లేదని పేర్కొంది. ఈ పరిస్థితిని మార్చేందుకు ప్రభుత్వాలు, వైద్య సంస్థలు, స్వచ్ఛంద సంస్థలు కలిసి పనిచేయాలని సూచించింది. మానసిక ఆరోగ్య సేవలు వ్యక్తుల అవసరాలు, అభిప్రాయాలు, హక్కులను గౌరవించేలా ఉండాలని స్పష్టం చేసింది.

మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణలో మరో కీలక మార్పు అవసరమని డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ అభిప్రాయపడింది. దీర్ఘకాలం మానసిక వైద్యశాలల్లో ఉంచే విధానానికి బదులుగా కుటుంబాలు, సమాజంతో అనుబంధాన్ని కొనసాగిస్తూ చికిత్స పొందే అవకాశాలను విస్తరించాలని సూచించింది. అవసరమైన వైద్యసేవలు, నివాస సదుపాయాలు, ఉపాధి, విద్య, సామాజిక మద్దతును స్థానిక స్థాయిలో అందుబాటులోకి తీసుకురావాలని పేర్కొంది. చికిత్స కోసం వ్యక్తులు తమ స్వేచ్ఛను, గౌరవాన్ని, సామాజిక సంబంధాలను కోల్పోవాల్సిన పరిస్థితి ఉండకూడదని స్పష్టం చేసింది.

డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ మెంటల్‌ హెల్త్‌ అట్లాస్‌–2024 సర్వేలో పాల్గొన్న దేశాల సమాచారం ప్రకారం మానసిక ఆరోగ్య సేవలను సమాజ ఆధారిత విధానానికి మార్చే ప్రక్రియలో సుమారు 53 శాతం దేశాలు ఇంకా ప్రారంభ దశలోనే ఉన్నాయి. అలాగే నివేదించిన మానసిక వైద్యశాలల చేరికల్లో దాదాపు 49 శాతం వ్యక్తుల స్వచ్ఛంద అంగీకారం లేకుండానే జరిగినట్లు వెల్లడైంది. ఆసుపత్రుల్లో చేరినవారిలో 23 శాతం మందికి పైగా ఏడాదికంటే ఎక్కువకాలం అక్కడే ఉన్నట్లు గణాంకాలు సూచిస్తున్నాయి. ఈ పరిస్థితులు మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణలో వ్యక్తిగత స్వేచ్ఛ, మానవ హక్కుల పరిరక్షణ ఎంత ముఖ్యమో తెలియజేస్తున్నాయని సంస్థ పేర్కొంది.

ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవానికి ముందు డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ అక్టోబర్‌ 9న ప్రత్యేక మార్గదర్శకాలను విడుదల చేసింది. దీర్ఘకాలిక మానసిక వైద్యశాలలపై ఆధారపడే వ్యవస్థ నుంచి సమాజ ఆధారిత చికిత్స, సహాయక సేవల వైపు మారేందుకు దేశాలకు అవసరమైన సూచనలను అందులో పొందుపరిచింది. ఈ సందర్భంగా డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ డైరెక్టర్‌ జనరల్‌ డాక్టర్‌ టెడ్రోస్‌ అధనామ్‌ ఘెబ్రేయేసస్‌ మాట్లాడుతూ మానసిక ఆరోగ్య సేవలు పొందేందుకు వ్యక్తులు తమ స్వేచ్ఛను, గౌరవాన్ని వదులుకోవాల్సిన అవసరం లేదని స్పష్టం చేశారు. ప్రభుత్వాలు మానవ హక్కులను గౌరవించే చికిత్సా విధానాలపై పెట్టుబడులను పెంచాలని కోరారు.

ముఖ్యంగా యువత, విద్యార్థులు, ఉద్యోగులు, వృద్ధులు ఎదుర్కొనే మానసిక ఒత్తిడి, ఆందోళన, ఒంటరితనం వంటి సమస్యలను నిర్లక్ష్యం చేయరాదని ఆరోగ్య నిపుణులు సూచిస్తున్నారు. నిద్రలేమి, నిరంతర ఆందోళన, రోజువారీ పనులపై ఆసక్తి తగ్గడం, సామాజిక సంబంధాలకు దూరమవడం వంటి లక్షణాలు ఎక్కువకాలం కొనసాగితే వైద్య నిపుణుల సలహా తీసుకోవడం అవసరమని చెబుతున్నారు. కుటుంబ సభ్యులు, స్నేహితులు విమర్శించకుండా సమస్యలను వినడం, అవసరమైనప్పుడు వృత్తిపరమైన సహాయం పొందేలా ప్రోత్సహించడం మానసిక ఆరోగ్య సంరక్షణలో కీలకమని పేర్కొంటున్నారు.

మానసిక ఆరోగ్య సమస్యలను ఎదుర్కొన్న ప్రతి వ్యక్తి అనుభవం ఒకేలా ఉండదని డబ్ల్యూహెచ్‌ఓ గుర్తుచేసింది. అందువల్ల ఒకరి అభిప్రాయాన్ని అందరికీ వర్తింపజేయకుండా విభిన్న నేపథ్యాల నుంచి వచ్చిన వ్యక్తుల గొంతులను వినాలని సూచించింది. ముఖ్యంగా చికిత్సా విధానాలు, సేవల నాణ్యత, రోగుల హక్కులు, సామాజిక పునరావాసం వంటి అంశాల్లో బాధితుల భాగస్వామ్యాన్ని పెంచాలని పేర్కొంది.

మానసిక ఆరోగ్యం అనేది కేవలం అనారోగ్యం లేకపోవడం మాత్రమే కాదని, గౌరవంగా జీవించడం, స్వతంత్రంగా నిర్ణయాలు తీసుకోవడం, కుటుంబం, సమాజంతో అనుబంధాన్ని కొనసాగించడం కూడా అంతే ముఖ్యమని ప్రపంచ ఆరోగ్య సంస్థ సందేశం స్పష్టం చేస్తోంది. మానసిక ఆరోగ్యంపై అపోహలను తొలగించి, అవసరమైన ప్రతి ఒక్కరికీ అందుబాటులో ఉండే చికిత్సా వ్యవస్థలను నిర్మించడమే ఈ ఏడాది ప్రపంచ మానసిక ఆరోగ్య దినోత్సవం ప్రధాన లక్ష్యంగా నిలిచింది.