మెట్రో నగరాల్లో కుంగుతున్న భూమి.. అసలు కారణాలేంటి?
రాజనీతి | నేషనల్ | అక్టోబర్‌ 5, 2026
దేశంలోని ప్రధాన మెట్రో నగరాల్లో కనిపించని మరో ప్రమాదం క్రమంగా పెరుగుతోంది. అదే భూమి కుంగుబాటు (Land Subsidence). భూమి ఒక్కసారిగా పగిలిపోవడం లేదా భారీగా కిందికి జారిపోవడం మాత్రమే కాదు.. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఏళ్ల తరబడి నెమ్మదిగా భూమి దిగజారుతుండటం కూడా సబ్‌సిడెన్స్‌లో భాగమే. తాజాగా ఢిల్లీ, ముంబయి, కోల్‌కతా, బెంగళూరు, చెన్నై నగరాలపై జరిగిన అధ్యయనం ఈ సమస్య తీవ్రతను వెల్లడించింది.
అసలు భూమి ఎందుకు కుంగుతుంది?
భూగర్భ జలాల మితిమీరిన వినియోగం నుంచి భారీ నిర్మాణాల వరకు.. నగరాల కింద భూమి నెమ్మదిగా కుంగిపోవడానికి అనేక కారణాలు
భూమి కింద ఉన్న మట్టి, ఇసుక, సిల్ట్‌ వంటి పొరల్లోని నీటిని పెద్ద మొత్తంలో బయటకు తీస్తే.. వాటిపై ఉన్న ఒత్తిడి మారుతుంది. ముఖ్యంగా భూగర్భ జలాలను అతిగా తోడేయడం వల్ల ఆక్విఫర్‌లోని పొరలు కుదించుకుపోయి భూమి ఉపరితలం క్రమంగా దిగజారే అవకాశం ఉంటుంది. భూగర్భ జలాల అధిక వినియోగమే అనేక ప్రాంతాల్లో సబ్‌సిడెన్స్‌కు ప్రధాన కారణంగా గుర్తించారు.
నగరీకరణ కూడా మరో కారణం
మెట్రో నగరాల్లో జనాభా పెరుగుదలతో భారీ స్థాయిలో భవనాలు, రహదారులు, ఫ్లైఓవర్లు, ఇతర మౌలిక వసతులు నిర్మిస్తున్నారు. దీంతో సహజమైన మట్టి, నీటి చొరబాటు ప్రాంతాలు తగ్గుతున్నాయి. భారీ నిర్మాణాల బరువు, భూగర్భ జలాల తగ్గుదల, నేల స్వభావంలో మార్పులు కలిసి కొన్ని ప్రాంతాల్లో అసమానంగా భూమి కుంగడానికి దారితీయవచ్చు.
వర్షపు నీరు భూమిలోకి వెళ్లకపోవడం..
కాంక్రీట్‌ రోడ్లు, భవనాలు, పేవ్‌మెంట్లు పెరగడంతో వర్షపు నీరు సహజంగా భూమిలోకి ఇంకే అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయి. మరోవైపు చెరువులు, సహజ నీటి వనరులు తగ్గిపోవడం కూడా భూగర్భ జలాల రీఛార్జ్‌పై ప్రభావం చూపుతుంది. తెలంగాణ ప్రభుత్వ సమాచారం కూడా భూగర్భ జలాల తగ్గుదలకు నిర్మాణాలు, పక్కా రోడ్లు, తగ్గుతున్న రీఛార్జ్‌ ప్రాంతాలు, నీటి వనరుల క్షీణతను కారణాలుగా పేర్కొంటోంది.
హైదరాబాద్‌ పరిస్థితి ఏంటి?
హైదరాబాద్‌ సహా తెలంగాణలో భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతున్న విషయం ఇప్పటికే పలు అధ్యయనాల్లో వెల్లడైంది. ముఖ్యంగా నగర విస్తరణ, బోర్‌వెల్‌లపై ఆధారపడటం, రీఛార్జ్‌ ప్రాంతాలు తగ్గడం సమస్యను మరింత పెంచుతున్నాయి. అయితే హైదరాబాద్‌ కూడా ఇదే రీతిలో భూమి కుంగుతున్న ఐదు నగరాల అధ్యయనంలో ఉందని నేరుగా చెప్పడం సరైంది కాదు; తాజా Nature Sustainability అధ్యయనం ఢిల్లీ, ముంబయి, కోల్‌కతా, బెంగళూరు, చెన్నై నగరాలను విశ్లేషించింది.
ఏ నగరంలో ఎంత కుంగుబాటు?
2015–2023 మధ్య ఉపగ్రహ రాడార్‌ డేటాను విశ్లేషించిన అధ్యయనంలో ఐదు నగరాల్లో కలిపి సుమారు 878 చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రాంతం కుంగుబాటుకు గురవుతున్నట్లు గుర్తించారు. గరిష్ఠంగా ఢిల్లీలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంవత్సరానికి 51 మిల్లీమీటర్ల వరకు, చెన్నైలో 31.7 మి.మీ., ముంబయిలో 26.1 మి.మీ., కోల్‌కతాలో 16.4 మి.మీ., బెంగళూరులో 6.7 మి.మీ. వరకు భూమి దిగజారినట్లు అధ్యయనం తెలిపింది.
భూమి కుంగితే ప్రమాదమేంటి?
భూమి అన్ని చోట్లా ఒకే స్థాయిలో కాకుండా అసమానంగా కుంగితే భవనాల పునాదులపై ఒత్తిడి పెరగొచ్చు. రోడ్లు, డ్రైనేజీ, నీటి పైపులైన్లు, ఇతర మౌలిక వసతులు కూడా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ఐదు నగరాల్లో దాదాపు 1.9 మిలియన్ల మంది ఏడాదికి 4 మిల్లీమీటర్లకు పైగా కుంగుతున్న ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారని అధ్యయనం అంచనా వేసింది.
పరిష్కారం ఎలా?
భూగర్భ జలాల వినియోగాన్ని నియంత్రించడం, వర్షపు నీటి రీఛార్జ్‌ను పెంచడం, చెరువులు–నీటి వనరులను పరిరక్షించడం, సహజమైన పచ్చదనం మరియు మట్టి ప్రాంతాలను కాపాడటం కీలకం. అలాగే ఉపగ్రహ ఆధారిత పర్యవేక్షణతో ఏ ప్రాంతాలు వేగంగా కుంగుతున్నాయో ముందుగానే గుర్తించి నిర్మాణ భద్రతపై చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
భూమి కుంగుబాటు కనిపించని ప్రమాదం.. కానీ దాని ప్రభావం మాత్రం భవిష్యత్‌ నగరాల భద్రతపై పడొచ్చు.
దేశంలోని ప్రధాన మెట్రో నగరాల్లో కనిపించని మరో ప్రమాదం క్రమంగా పెరుగుతోంది. అదే భూమి కుంగుబాటు (Land Subsidence). భూమి ఒక్కసారిగా పగిలిపోవడం లేదా భారీగా కిందికి జారిపోవడం మాత్రమే కాదు.. కొన్ని ప్రాంతాల్లో ఏళ్ల తరబడి నెమ్మదిగా భూమి దిగజారుతుండటం కూడా సబ్‌సిడెన్స్‌లో భాగమే. తాజాగా ఢిల్లీ, ముంబయి, కోల్‌కతా, బెంగళూరు, చెన్నై నగరాలపై జరిగిన అధ్యయనం ఈ సమస్య తీవ్రతను వెల్లడించింది.
అసలు భూమి ఎందుకు కుంగుతుంది?
భూగర్భ జలాల మితిమీరిన వినియోగం నుంచి భారీ నిర్మాణాల వరకు.. నగరాల కింద భూమి నెమ్మదిగా కుంగిపోవడానికి అనేక కారణాలు
భూమి కింద ఉన్న మట్టి, ఇసుక, సిల్ట్‌ వంటి పొరల్లోని నీటిని పెద్ద మొత్తంలో బయటకు తీస్తే.. వాటిపై ఉన్న ఒత్తిడి మారుతుంది. ముఖ్యంగా భూగర్భ జలాలను అతిగా తోడేయడం వల్ల ఆక్విఫర్‌లోని పొరలు కుదించుకుపోయి భూమి ఉపరితలం క్రమంగా దిగజారే అవకాశం ఉంటుంది. భూగర్భ జలాల అధిక వినియోగమే అనేక ప్రాంతాల్లో సబ్‌సిడెన్స్‌కు ప్రధాన కారణంగా గుర్తించారు.
నగరీకరణ కూడా మరో కారణం
మెట్రో నగరాల్లో జనాభా పెరుగుదలతో భారీ స్థాయిలో భవనాలు, రహదారులు, ఫ్లైఓవర్లు, ఇతర మౌలిక వసతులు నిర్మిస్తున్నారు. దీంతో సహజమైన మట్టి, నీటి చొరబాటు ప్రాంతాలు తగ్గుతున్నాయి. భారీ నిర్మాణాల బరువు, భూగర్భ జలాల తగ్గుదల, నేల స్వభావంలో మార్పులు కలిసి కొన్ని ప్రాంతాల్లో అసమానంగా భూమి కుంగడానికి దారితీయవచ్చు.
వర్షపు నీరు భూమిలోకి వెళ్లకపోవడం..
కాంక్రీట్‌ రోడ్లు, భవనాలు, పేవ్‌మెంట్లు పెరగడంతో వర్షపు నీరు సహజంగా భూమిలోకి ఇంకే అవకాశాలు తగ్గుతున్నాయి. మరోవైపు చెరువులు, సహజ నీటి వనరులు తగ్గిపోవడం కూడా భూగర్భ జలాల రీఛార్జ్‌పై ప్రభావం చూపుతుంది. తెలంగాణ ప్రభుత్వ సమాచారం కూడా భూగర్భ జలాల తగ్గుదలకు నిర్మాణాలు, పక్కా రోడ్లు, తగ్గుతున్న రీఛార్జ్‌ ప్రాంతాలు, నీటి వనరుల క్షీణతను కారణాలుగా పేర్కొంటోంది.
హైదరాబాద్‌ పరిస్థితి ఏంటి?
హైదరాబాద్‌ సహా తెలంగాణలో భూగర్భ జలాలపై ఒత్తిడి పెరుగుతున్న విషయం ఇప్పటికే పలు అధ్యయనాల్లో వెల్లడైంది. ముఖ్యంగా నగర విస్తరణ, బోర్‌వెల్‌లపై ఆధారపడటం, రీఛార్జ్‌ ప్రాంతాలు తగ్గడం సమస్యను మరింత పెంచుతున్నాయి. అయితే హైదరాబాద్‌ కూడా ఇదే రీతిలో భూమి కుంగుతున్న ఐదు నగరాల అధ్యయనంలో ఉందని నేరుగా చెప్పడం సరైంది కాదు; తాజా Nature Sustainability అధ్యయనం ఢిల్లీ, ముంబయి, కోల్‌కతా, బెంగళూరు, చెన్నై నగరాలను విశ్లేషించింది.
ఏ నగరంలో ఎంత కుంగుబాటు?
2015–2023 మధ్య ఉపగ్రహ రాడార్‌ డేటాను విశ్లేషించిన అధ్యయనంలో ఐదు నగరాల్లో కలిపి సుమారు 878 చదరపు కిలోమీటర్ల ప్రాంతం కుంగుబాటుకు గురవుతున్నట్లు గుర్తించారు. గరిష్ఠంగా ఢిల్లీలో కొన్ని ప్రాంతాల్లో సంవత్సరానికి 51 మిల్లీమీటర్ల వరకు, చెన్నైలో 31.7 మి.మీ., ముంబయిలో 26.1 మి.మీ., కోల్‌కతాలో 16.4 మి.మీ., బెంగళూరులో 6.7 మి.మీ. వరకు భూమి దిగజారినట్లు అధ్యయనం తెలిపింది.
భూమి కుంగితే ప్రమాదమేంటి?
భూమి అన్ని చోట్లా ఒకే స్థాయిలో కాకుండా అసమానంగా కుంగితే భవనాల పునాదులపై ఒత్తిడి పెరగొచ్చు. రోడ్లు, డ్రైనేజీ, నీటి పైపులైన్లు, ఇతర మౌలిక వసతులు కూడా దెబ్బతినే అవకాశం ఉంది. ఐదు నగరాల్లో దాదాపు 1.9 మిలియన్ల మంది ఏడాదికి 4 మిల్లీమీటర్లకు పైగా కుంగుతున్న ప్రాంతాల్లో నివసిస్తున్నారని అధ్యయనం అంచనా వేసింది.
పరిష్కారం ఎలా?
భూగర్భ జలాల వినియోగాన్ని నియంత్రించడం, వర్షపు నీటి రీఛార్జ్‌ను పెంచడం, చెరువులు–నీటి వనరులను పరిరక్షించడం, సహజమైన పచ్చదనం మరియు మట్టి ప్రాంతాలను కాపాడటం కీలకం. అలాగే ఉపగ్రహ ఆధారిత పర్యవేక్షణతో ఏ ప్రాంతాలు వేగంగా కుంగుతున్నాయో ముందుగానే గుర్తించి నిర్మాణ భద్రతపై చర్యలు తీసుకోవాల్సిన అవసరం ఉంది.
భూమి కుంగుబాటు కనిపించని ప్రమాదం.. కానీ దాని ప్రభావం మాత్రం భవిష్యత్‌ నగరాల భద్రతపై పడొచ్చు.